In de glazuurtheorie is één van de belangrijkste richtlijnen bij het ontwerpen van glazuren de “limiet- of grens-formule” ("limit formula" in het Engels, een term door Robert Fournier in "Illustrated dictionary of practical pottery" toegeschreven aan Daniel Rhodes). Zo’n formule geeft de minimale en maximale waarden van de chemische componenten van een glazuur (meestal op basis van de segerformule). Glazuur boeken uit de jaren ’70, ’80 en ‘90 (van de vorige eeuw) staan er vol mee, maar de laatste jaren zie ik geen bijna nieuwe auteurs. Zijn ze uit de mode geraakt?
Digitaal
In de loop der jaren heb ik meer dan 250 limiet- en target-formulen verzameld en opgeslagen in m’n glazuur berekeningsprogramma’s (vroeger GlazeChem, later Matrix en tegenwoordig Insight) van zo’n 20 auteurs. Het grote voordeel deze formules digitaal op te slaan is de eenvoudige manier van “naslaan”. Niet langer hoef ik op zoek te gaan naar het boek en de pagina waar de formules “ook al weer” stonden, maar kan ze direct bekijken en vergelijken met het glazuur dat ik wil gaan ontwikkelen.
Glazuurvrienden
Zoals een goed boek een vriend voor het leven kan worden, zo zijn sommige auteurs van de formules mijn “glazuurvrienden” geworden. Want hoewel het natuurlijk goed is je breed te oriënteren als je opzoek bent naar een bepaalt glazuur, bij sommige schrijvers kom ik altijd weer terug. De limieten van Cushing leg ik altijd even naast mijn eigen glazuren. Matthes en Green hebben veel grens- target-formulen voor specifieke glazuren. Voor dat ik m’n proeven ga nummeren, afwegen, mengen en stoken ga ik dan ook altijd te rade bij mijn glazuuradviseurs.
Limiet analyse
Bij zoveel verschillende limietformules is het natuurlijk moeilijk te beslissen, welke auteur er uiteindelijk gaat adviseren. Maar in deze digitale tijd is het natuurlijk ook mogelijk vooraf de formules samen te vatten. Voor een algemeen beeld heb ik de gemiddelde minimale en maximale waarden voor SiO2 (siliciumoxide) en Al2O3 (aluminiumoxide) in een bepaald temperatuur gebied van alle auteurs vergeleken door middel van diagrammen. Door alle formules te middelen en te vergelijken met die van een specifieke auteur krijg ik een beeld van de overeenkomsten en verschillen.
Targetgrafiek
“Limieten” klinkt beperkend en er zijn genoeg glazuren die ook buiten de grenzen liggen. Dus zoals de bankier zich niet laat limiteren op z’n bonus, zo moet de keramist zich niet laten beperken door limiet-formules. Het zijn meer richtlijnen waarbinnen de kans groot is dat er een glazuur ontstaat op de betreffende stooktemperatuur. Het is daarom beter, net zoals de manager z’n targets heeft, de keramist z’n “target-grafieken” te geven om grensoverschrijdend mooie glazuren te maken…
Literatuurlijst
Voor meer informatie vind u hieronder diverse auteurs van limiet- en targetformules.
| Auteur | Bron |
| Conrad | Conrad, W., " Advanced Ceramic Manual", 1987 (p.110-112) |
| Cooper-Royle | Cooper, E. and D. Royle, "Glazes for the studio Potter", 1992 (p.91) |
| Cushing | Cushing, Val M., "Cushing's Handbook 3rd ed.", 1994 (p. 59-60) |
| Eppler | Eppler, Richard A. and Douglas R. Eppler "Glazes and Glass coatings" 2000 (p.15-48) |
| Green | Green, David, "Pottery Glazes", 1979 (p,70-154) |
| Green-Cooper | Insight, glazesoftware, digitalfire.com/4sight/education/ |
| Hamer | Hamer, F. and J. Hamer, "The Potters Dictionary of Materials and Techniques 4th ed" (p. 379, table 27) |
| Hansen | Hansen, T. "Magic of Fire (second edition)" 1999 (p30), included with Insight glazesoftware |
| Lanteri | Lanteri, G., "Raku Premiere cuissons", 2004 (p.50) |
| Matrix | Incuded with Matrix, glazesoftware. The limits were originally sourced from data provided by Monash University, Melbourne, Australia in 1989. |
| Matthes | Matthes, Wolf E., "Keramische Glasuren, 3. Auflage" 1997 (p. 44-47) |
| Mckee | Mckee, Charles, "Ceramics Handbook", 1984 (p,35-37) |
| Peterson | Peterson, Susan, "The Craft and Art of Clay, 2nd edition", 1992 (p. 331) |
| Rhodes | Rhodes, Daniel (revised Robin Hopper), "Clay and Glazes for the Potter, Third Edition (revised and Expanded)", 2000 (p. 202) |
| Roy-Hesselberth | Ceramics Monthly September 2000, p.54-5 Ron,Roy. and John Hesselerth Mastering Cone 6 Glazes, 2002 (p.162) |
| Schmitz | From Professor Robert Schmitz of the School of American Craftsmen at the Rochester Institute of Technology, published in Zakin, Richard, "Ceramics - Mastering the Craft",1990 (p. 126-127) |
| Scott | Scott, David, "Clays and Glazes in Studio Ceramics", 1998 (p. 177) |
| Weiss | Weiss, Gustav, "Neue Keramik Workshop IV" 1998 (p.181) Oorspronkelijk "Freude an Keramik", 1984 (p. 179) |
| Wesselink | Wesselink, F., "Glazuren" 1974 (p.103-104) |
Geen opmerkingen:
Een reactie posten